Najlepszy prezent na Dzień Babci i Dziadka to taki, który mówi coś o Was: o wspólnym czasie, o rzeczach, które robicie razem, o tym, czego babcia i dziadek nauczyli wnuki. Drogi gadżet przegrywa zwykle z laurką, wspólnym popołudniem albo pamiątką, na której dziadkowie rozpoznają siebie. Dzień Babci przypada 21 stycznia, Dzień Dziadka dzień później, 22 stycznia, więc prezent dla obojga często wręcza się podczas jednej wizyty.
W tym tekście zbieram pomysły na prezent od wnuków w każdym wieku: od malucha, za którego rękę prowadzi rodzic, po dorosłego wnuka, który sam zaprasza dziadków na obiad. Piszę też, co mówią badania o tym, co dziadkowie naprawdę cenią, i gdzie w tym wszystkim jest miejsce na rzeczy kupione. Historię samego święta pomijam, bo opisaliśmy ją już we wpisach Kalendarz na Dzień Babci i Dziadka — prezent na cały rok oraz Piosenka dla babci — pomysły na tekst i okazje.
Co cieszy babcię i dziadka bardziej niż rzecz z półki
Zanim zaczniesz przeglądać listy prezentów, warto odwrócić pytanie. Nie „co babcia lubi”, tylko „co babcia dla nas znaczy”. Dobrze to widać w badaniu CBOS z 2012 roku, przeprowadzonym na reprezentatywnej próbie 1058 dorosłych Polaków tuż przed Dniem Babci. Ankieterzy zapytali, co zawdzięczamy dziadkom.
W liczbach
Na pierwszych miejscach nie ma rzeczy materialnych. Badani wymieniali przede wszystkim opiekę i wychowanie (65%) oraz poczucie, że byli kochani (64%). Aż 57% zawdzięcza dziadkom znajomość dziejów rodziny, a 44% praktyczne umiejętności, takie jak gotowanie, majsterkowanie czy prowadzenie domu. Z tej listy da się wyczytać gotową podpowiedź prezentową: prezent trafia najlepiej, gdy pokazuje dziadkom, że ich czas i ich historie zostały we wnukach.
Drugie badanie pokazuje, dlaczego tak trudno nam za tą podpowiedzią pójść. Julian Givi i Jeff Galak z Carnegie Mellon University opisali w 2017 roku prosty eksperyment. Osoba wybierająca prezent dla przyjaciela miała do wyboru zdjęcie w ramce jego ulubionego muzyka albo zdjęcie ich dwojga z dnia, w którym świetnie się razem bawili. Darczyńcy wybierali zwykle prezent „pod gust”, obdarowani woleliby ten sentymentalny. Wyjaśnienie jest bardzo ludzkie: prezent zgodny z upodobaniami wydaje się bezpieczny, a sentymentalny przypomina ryzyko, które może się nie udać.
Mit
Najbezpieczniej kupić dziadkom coś praktycznego, co na pewno im się spodoba.
Fakt
W badaniu Giviego i Galaka z 2017 roku darczyńcy częściej wybierali prezenty zgodne z gustem obdarowanego, a obdarowani woleliby prezenty sentymentalne, na przykład wspólne zdjęcie z dobrego dnia.
Przy dziadkach to ryzyko jest małe. Babcia, która trzyma w szufladzie wszystkie laurki od wnuków, nie oceni prezentu za to, że nie jest modny. Oceni go za to, czy widać w nim rodzinę.
Prezent od najmłodszych wnuków
Im młodsze dziecko, tym większa część prezentu należy do rodzica. To nie jest oszustwo, tylko podział pracy: rodzic wymyśla i przygotowuje, dziecko dokłada to, czego nikt inny nie podrobi, czyli swój ślad.
Od malucha
Niemowlę i dziecko, które dopiero zaczyna chodzić, nie zrobi prezentu samo, ale może być jego treścią. Dobrze sprawdzają się trzy rzeczy:
- Odcisk dłoni albo stopy — farbą na kartce, w masie solnej albo w glinie. Za rok dłoń będzie większa i ten odcisk już się nie powtórzy.
- Zdjęcie z podpisem — nie z sesji, tylko z codzienności: wnuk w czapce, którą babcia zrobiła na drutach, albo na kolanach dziadka przy stole. Pod spodem jedno zdanie od rodzica w imieniu dziecka.
- Mały album „co już umiem” — pierwszy ząb, pierwsze kroki, ulubiona piosenka. Dziadkowie, którzy widują wnuka rzadziej, dostają w ten sposób kawałek miesięcy, które ich ominęły.
Od przedszkolaka
Przedszkolak chce już dawać sam i bardzo pilnuje, żeby prezent był „ode mnie”. Tu najlepiej działają rzeczy zrobione rękami dziecka: rysunek babci w ogrodzie, kartka z naklejkami, upieczone razem z rodzicem ciasteczka w kształcie serc albo doniczka z rzeżuchą wysianą tydzień wcześniej. Jeśli przedszkole przygotowuje występ, prezent może być skromny, bo najważniejsze dziadkowie dostaną na sali.
Nie przejmuj się, że dzieło jest krzywe. Christoph Fuchs, Martin Schreier i Stijn van Osselaer opisali w 2015 roku w „Journal of Marketing” zjawisko nazwane efektem rękodzieła. Kupujący, którzy wybierali prezent dla bliskiej osoby, wyraźnie woleli przedmioty zrobione ręcznie, a wielu było gotowych zapłacić za nie do 17% więcej. Według autorów kupujący mieli poczucie, że w rzeczy zrobionej ręcznie „jest miłość” twórcy. Badanie dotyczyło zakupów od nieznanych rzemieślników, nie rysunków wnuków, ale trudno o lepszy przykład tej zasady niż laurka podpisana koślawymi literami.
Jedna praktyczna rada: zapisz z tyłu rysunku datę i to, co dziecko o nim powiedziało. „To babcia, która robi naleśniki, a to jest kot, chociaż babcia nie ma kota.” Za kilka lat ten dopisek będzie dla babci cenniejszy niż sam obrazek.
Prezent od wnuka w wieku szkolnym
Uczeń potrafi już przygotować prezent prawie sam, a rodzic staje się raczej kierowcą i sponsorem materiałów. To dobry moment, żeby prezent przestał być tylko rysunkiem, a zaczął pokazywać, co dziecko umie.
Umiejętność zamiast przedmiotu
Wnuk, który gra na flecie, może zagrać dziadkom jeden utwór. Wnuczka, która trenuje taniec, może pokazać układ z ostatnich zajęć. Dziecko, które lubi gotować, przygotuje deser według przepisu babci i poda go na jej talerzach. Taki prezent mówi „zobacz, co już potrafię”, a dziadkowie, którzy często pomagali przy odbieraniu z zajęć, widzą w nim swój udział.
List zamiast laurki
Dziecko, które pisze samo, może napisać list. Pomagają w tym konkretne pytania: co najbardziej lubię robić u babci, czego nauczył mnie dziadek, co zjadłbym u nich na obiad, gdybym mógł wybrać. Kilka zdań wystarczy. Zdanie „dziadek nauczył mnie wbijać gwoździe i nie płakać, jak trafię w palec” zostanie z dziadkiem dłużej niż najładniejsza kartka z kiosku.
Odwrócenie ról
Przez lata to dziadkowie uczyli wnuki. Starszy uczeń może raz oddać przysługę: pokazać babci, jak wysłać zdjęcie w komunikatorze, jak powiększyć litery w telefonie albo jak połączyć się z kuzynami przez wideo. Warto zostawić przy tym ściągę na kartce, napisaną dużymi literami, bo po wyjściu wnuka nikt już nie podpowie, gdzie kliknąć.
Starsze dzieci lubią też projekty na raty. Słoik z karteczkami „za co lubię babcię”, do wyciągania po jednej dziennie, albo zielnik z roślin zebranych podczas wspólnych spacerów latem, oprawiony na zimę. Takie rzeczy wymagają planu, ale dają dziecku poczucie, że przygotowało coś dużego.
Pomysły na prezent od wnuka w wieku szkolnym
- Krótki koncert albo pokaz tego, czego wnuk uczy się na zajęciach.
- Deser upieczony według przepisu babci i podany na jej talerzach.
- List z odpowiedziami na pytanie, czego nauczył mnie dziadek.
- Lekcja telefonu dla babci, ze ściągą napisaną dużymi literami.
- Słoik z karteczkami „za co Cię lubię” do wyciągania po jednej dziennie.
- Zielnik z roślin zebranych na wspólnych spacerach.
Prezent od dorosłych wnuków
Dorosły wnuk ma pieniądze, samochód i grafik, w którym trudno znaleźć wolną niedzielę. Dlatego tak często kończy się na kwiatach i bombonierce przekazanej w przelocie. Tymczasem to właśnie z dorosłymi wnukami wiąże się jedno z ciekawszych badań o relacji z dziadkami.
Sara Moorman i Jeffrey Stokes z Boston College przeanalizowali dane amerykańskich rodzin zbierane w latach 1985–2004, obejmujące 376 dziadków i 340 dorosłych wnuków. Bliska emocjonalnie relacja wiązała się z mniejszą liczbą objawów depresji u obu pokoleń. Drugi wniosek jest mniej oczywisty: najwięcej objawów mieli dziadkowie, którzy tylko otrzymywali praktyczną pomoc, a sami nie mogli niczego dać. Ci, którzy pomoc i przyjmowali, i oferowali, mieli tych objawów mniej. To badanie korelacyjne i dotyczy rodzin w Stanach Zjednoczonych, więc nie dowodzi, że wizyta wnuka leczy smutek. Podpowiada jednak, jak pomyśleć o prezencie.
Daj dziadkom okazję, żeby coś Ci dali
Poproś babcię, żeby nauczyła Cię swojej zupy, i ugotujcie ją razem. Poproś dziadka o pomoc przy naprawie roweru albo półki. Dla seniora, który od lat słyszy głównie „nie trzeba, dam sobie radę”, prośba o radę bywa lepszym prezentem niż kolejna rzecz do szafki.
Nagraj ich historię
Skoro wiedza o dziejach rodziny jest w sondażu CBOS w czołówce tego, co zawdzięczamy dziadkom, to najcenniejsze, co dorosły wnuk może zrobić, to tę wiedzę ocalić. Wystarczy telefon z dyktafonem i wolne popołudnie. Archiwiści, którzy zawodowo nagrywają wspomnienia, dzielą rozmowę na dwie części: najpierw swobodna opowieść, potem pytania.
W tej części staramy się nie przerywać wypowiedzi, a pytania zadajemy dopiero w części drugiej.
Pytania lepiej zadawać otwarte i konkretne, takie jak w poradniku Centrum Archiwistyki Społecznej: czym zajmowali się Twoi rodzice, jak bawiłaś się w dzieciństwie, jak wyglądał Twój rodzinny dom. Pytanie „jak było kiedyś?” zwykle kończy się jednym zdaniem. Pytanie „co jedliście w niedzielę?” otwiera całą opowieść.
Krok po kroku
- Umów się na rozmowęPowiedz wprost, że chcesz nagrać historię rodziny, i zapytaj, czy babcia albo dziadek się zgadzają. Wybierz spokojne popołudnie i ciche miejsce.
- Najpierw opowieśćPoproś o historię życia od początku i nie przerywaj. Notuj tylko to, o co chcesz dopytać.
- Potem pytaniaDopytuj otwarcie i konkretnie: czym zajmowali się Twoi rodzice, jak wyglądał Twój dom, w co się bawiłeś.
- Dołóż zdjęciaStare fotografie przy stole przywołują imiona, miejsca i anegdoty, o które trudno zapytać w ciemno.
- Oddaj kopięZapisz nagranie w kilku miejscach i podaruj je dziadkom oraz rodzinie, na przykład z wypisanymi tematami rozmowy.
Takie nagranie bywa prezentem w dwie strony. Dziadkowie dostają uważnego słuchacza, a rodzina zapis głosu, którego kiedyś nie da się już odtworzyć. Z opowieści dziadka można też zrobić prezent dla najmłodszych: w motywie Dziadek opowiada historia z jego życia staje się ilustrowaną bajką, którą wnuk przeżywa razem z nim.
Czas razem zamiast kolejnej rzeczy
Najprostszy prezent na Dzień Babci i Dziadka nie mieści się w torebce. To wspólne wyjście, zaplanowane i opłacone przez wnuki: obiad w restauracji, w której dziadkowie byli kiedyś na randce, wycieczka do miasta, z którego pochodzi babcia, seans w kinie albo koncert muzyki z czasów ich młodości.
Za tym pomysłem stoi solidne badanie. Cindy Chan i Cassie Mogilner opublikowały w 2016 roku w „Journal of Consumer Research” serię eksperymentów na prawdziwych wymianach prezentów. Prezenty-przeżycia, czyli wydarzenia, które obdarowany przeżywa, mocniej zbliżały go do darczyńcy niż prezenty-rzeczy, które się zatrzymuje. Działo się tak niezależnie od tego, czy darczyńca brał udział w przeżyciu. Według autorek źródłem tej różnicy nie jest sam moment wręczenia, tylko emocje w chwili, gdy prezent się „konsumuje”. A mimo to aż 78% badanych przyznało, że ostatnio kupiło komuś rzecz, a nie przeżycie.
Jak dać czas, żeby nie został na papierze
Bon „na wspólne wyjście” ma jedną słabość: łatwo go odłożyć do szuflady i nigdy nie zrealizować. Dlatego lepiej od razu wpisać na nim datę albo dwie do wyboru i samemu zadzwonić, żeby przypomnieć. Dobrze też dopasować wyjście do możliwości dziadków: schody, długie stanie w kolejce czy powrót po zmroku potrafią zepsuć najlepszy plan.
Nie każdy przeżyciowy prezent musi kosztować. Wspólne pieczenie w kuchni babci, przejażdżka z dziadkiem po miejscach z jego dzieciństwa, wieczór z grą planszową, w którą grali z Twoimi rodzicami, kiedy byli mali. Najmłodsi wnukowie mogą „zaprosić” dziadków na przedstawienie w salonie, z biletami narysowanymi kredkami.
Jedno zastrzeżenie: badanie Chan i Mogilner nie mówi, że rzeczy są złe. Mówi, że przeżycia lepiej budują więź. Najmocniejsze bywa połączenie jednego i drugiego, czyli rzecz, która przywołuje wspólne chwile, za każdym razem gdy dziadkowie na nią spojrzą.
Pamiątka, w której babcia i dziadek grają główną rolę
Jeśli prezent ma być rzeczą, niech to będzie rzecz, na której dziadkowie zobaczą siebie i wnuki. Zwykle oznacza to zdjęcie: w ramce, w albumie, na kubku. W Twojej Legendzie idziemy krok dalej. Ze zdjęć powstaje ilustrowana historia, w której wnuk i dziadkowie są bohaterami, a nie tłem. Treść i ilustracje powstają z pomocą sztucznej inteligencji, a spójność bohatera, odmianę imion i plik do druku pilnujemy sami. Poniżej opisuję, które nasze produkty pasują do Dnia Babci i Dziadka, i dla kogo.
Książka o babci i wnuku albo o dziadku i wnuku
W motywie Babcia i ja bohaterami są dwie osoby: wnuk i babcia. Historia opowiada o drobnych, powtarzalnych rytuałach, z których składa się dzieciństwo: kuchni babci, spacerze do sklepu, niedzielnym stole. Do formularza wpisujesz to, co robicie naprawdę, więc babcia rozpozna w książce swoje powiedzonka i swój ogród. Wspomniany wyżej motyw Dziadek opowiada stawia w centrum dziadka i jego wspomnienia. To dobra okazja, żeby wpleść w bajkę prawdziwy warsztat, garaż albo stare zdjęcie z rodzinnego albumu.
Książka ma twardą oprawę, format 21 × 21 cm i 24 strony ilustracji. Na pierwszej stronie jest dedykacja, którą piszesz sam, a przed drukiem oglądasz każdą stronę w pracowni i poprawiasz tekst oraz ilustracje z puli poprawek w cenie.
Komiks z babcią w pelerynie
Dla starszych wnuków, które czytają już same, mamy motyw Babcia i wnuk w akcji. Babcia i wnuk tworzą w nim osiedlową drużynę, która po cichu rozwiązuje kłopoty sąsiadów, w pelerynach uszytych z kuchennych obrusów. To prezent z przymrużeniem oka, dla babci z poczuciem humoru. Ten sam motyw jest dostępny także jako książka, plakat i obraz na płótnie.
Książki z babcią i dziadkiem w roli głównej
Kalendarz, piosenka i obraz
Dzień Babci wypada w styczniu, a kalendarz zaczyna wtedy działać na cały rok. W motywie Rok z babcią co miesiąc wnuk i babcia robią razem coś innego, zgodnie z porą roku, a w siatce dni zaznaczamy Wasze daty: urodziny wnuków, imieniny, rocznicę ślubu dziadków. O tym, co jeszcze wpisać do takiego kalendarza i jak zadbać o czytelność dla seniora, piszemy w osobnym poradniku podlinkowanym na początku.
Piosenka na zamówienie to prezent dla dziadków, którzy lubią muzykę. Najpierw dostajesz tekst do poprawienia, a dopiero zatwierdzony idzie do nagrania; dostajesz dwie wersje i okładkę. Możesz też nagrać kilka słów dedykacji własnym głosem, które doklejamy tuż przed piosenką, więc wnuk może złożyć babci życzenia sam, zanim zabrzmi muzyka.
Obraz na płótnie to jeden kadr na ścianę, na przykład babcia z wnukiem przy wałkowaniu ciasta. Do wyboru jest 11 stylów malarskich i 9 rozmiarów, a przed drukiem oglądasz gotowy podgląd. Wszystkie motywy, w których główną rolę grają bliscy, znajdziesz na stronie tematu Rodzina.
Jak wybrać prezent na Dzień Babci i Dziadka i zdążyć na czas
Pomysłów jest dużo, więc przy wyborze pomaga kilka pytań. Nie dotyczą one budżetu, tylko dziadków.
Pytania, które zawężają wybór
- Co dziadkowie robią z wnukami najczęściej? Jeśli pieką, prezent może pachnieć kuchnią. Jeśli majsterkują, niech będzie o warsztacie. Prezent, który powtarza prawdziwy rytuał, trafia lepiej niż ogólne „dla najlepszej babci”.
- Czy babcia woli oglądać, czytać, czy słuchać? Kalendarz i obraz wiszą na widoku, książkę czyta się razem z wnukiem, piosenkę puszcza się przy stole.
- Gdzie ten prezent będzie stał albo wisiał? W małym mieszkaniu kolejna dekoracja może nie mieć miejsca. Wtedy lepsze jest przeżycie albo coś, co się używa.
- Czy jest jeden prezent dla obojga, czy dwa osobne? Wspólne wyjście albo nagranie historii rodziny działa dla pary. Jeśli dziadek ma swoją pasję, warto, żeby dostał coś tylko dla siebie, a nie dopisek na kartce babci.
- Jaki udział ma w nim wnuk? Nawet przy prezencie kupionym przez rodziców dziecko może coś dołożyć: podpis, rysunek na opakowaniu, kilka zdań dedykacji.
Kiedy zamówić
Prezenty cyfrowe, jak piosenka, są w panelu od razu po akceptacji, więc zdążysz z nimi nawet w ostatniej chwili. Prezenty drukowane potrzebują więcej czasu: po Twojej akceptacji druk i wysyłka zajmują zwykle 3–5 dni roboczych. Między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem dni roboczych jest mniej, niż się wydaje, dlatego książkę, kalendarz albo obraz na Dzień Babci i Dziadka najlepiej zamówić jeszcze przed świętami. Dokładny harmonogram styczniowych dni wolnych rozpisaliśmy w poradniku o kalendarzu.
Jeśli zostało już za mało czasu na druk, nic straconego. Dziadkom można wręczyć zapowiedź: kartkę, na której wnuk narysował, jak według niego będzie wyglądać okładka, z dopiskiem, że prawdziwy prezent jest już w drodze. Czekanie na nią to też część prezentu.
Najczęstsze pytania o prezent na Dzień Babci i Dziadka
Co kupić babci i dziadkowi na Dzień Babci i Dziadka?
Najlepiej sprawdza się prezent, który mówi o Waszej relacji: wspólne wyjście, coś zrobionego przez wnuka albo pamiątka z dziadkami i wnukami w środku. Badania nad prezentami pokazują, że obdarowani cenią prezenty sentymentalne i przeżycia bardziej, niż zakładają darczyńcy.
Jaki prezent na Dzień Babci może zrobić małe dziecko?
Maluch może dać odcisk dłoni albo stopy, zdjęcie z podpisem od rodzica albo mały album z tym, czego się nauczył. Przedszkolak przygotuje rysunek, kartkę albo ciasteczka upieczone razem z rodzicem. Warto dopisać na odwrocie datę i to, co dziecko powiedziało o swoim dziele.
Co dać dziadkom od dorosłych wnuków?
Dobrym prezentem jest czas: wspólny obiad, wycieczka do miejsc z ich młodości albo nagranie rozmowy o historii rodziny. Można też poprosić dziadków, żeby czegoś nauczyli, na przykład przepisu albo naprawy, bo możliwość dawania jest dla seniorów ważna.
Czy dziadek i babcia powinni dostać jeden wspólny prezent?
Wspólne wyjście albo nagranie historii rodziny dobrze działa dla pary. Jeśli dziadek ma własną pasję, lepiej przygotować coś tylko dla niego, bo Dzień Dziadka to osobne święto, obchodzone 22 stycznia.
Kiedy zamówić personalizowany prezent na Dzień Babci i Dziadka?
Prezenty cyfrowe, jak piosenka, są w panelu od razu po akceptacji. Prezenty drukowane, jak książka czy kalendarz, potrzebują zwykle 3–5 dni roboczych na druk i wysyłkę, więc najlepiej zamówić je jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia.
Dziadkowie rzadko pamiętają, co dostali kilka lat temu. Pamiętają za to popołudnie, w którym wnuk pierwszy raz upiekł z nimi szarlotkę, list z krzywymi literami i nagranie, na którym opowiadają o swoim dzieciństwie. Dobry prezent na Dzień Babci i Dziadka nie musi być drogi ani duży. Wystarczy, że jest o Was.

Książka, w której babcia i wnuk są bohaterami
Wasze rytuały, kuchnia i powiedzonka w ilustrowanej historii. Twarda oprawa, dedykacja na pierwszej stronie i podgląd każdej strony przed drukiem.
150 zł
Zobacz książkęŹródła
- Wikipedia — Dzień Babci
- Wikipedia — Dzień Dziadka
- CBOS — Rola dziadków w naszym życiu, komunikat BS/8/2012
- ScienceDaily — Secret to giving the perfect gift: Stop being afraid (J. Givi, J. Galak, Journal of Consumer Psychology 2017)
- C. Chan, C. Mogilner — Experiential Gifts Foster Stronger Social Relationships than Material Gifts, Journal of Consumer Research 2016
- ScienceDaily — There's a science to gift giving: experiences are better than material items
- ScienceDaily — Consumers value handmade products: What's love got to do with it? (C. Fuchs, M. Schreier, S. van Osselaer, Journal of Marketing 2015)
- Boston College — Study Boosts Grandparent-Grandchild Ties (S. Moorman, J. Stokes)
- Centrum Archiwistyki Społecznej — Zbieramy opowieści. Historia mówiona w praktyce archiwum społecznego









