# Strach przed ciemnością u dziecka — jak pomóc i jaka bajka w tym pomaga

Autor: Michał Bednarczyk · Opublikowano: 2026-09-11 · Źródło: https://twojalegenda.pl/blog/bajka-o-strachu-przed-ciemnoscia

> Strach przed ciemnością u dziecka to zwykle normalny etap rozwoju. Jak pomóc bez zawstydzania, kiedy iść do specjalisty i jaka bajka pomaga oswoić noc.

**Strach przed ciemnością u dziecka jest w większości przypadków normalnym etapem rozwoju, a nie problemem do naprawienia: najczęściej pojawia się u przedszkolaków i z czasem słabnie sam. Pomaga spokojna obecność rodzica, przewidywalny wieczór, stopniowe oswajanie półmroku i opowieść, w której bohater przechodzi przez noc razem z dzieckiem.**

W tym tekście zbieram to, co o nocnych lękach wiedzą psychologowie i pediatrzy: skąd się biorą, jak często występują, czym różnią się od lęków nocnych w czasie snu, co robić, a czego lepiej unikać. Sprawdziłem też badania nad bajkami czytanymi dzieciom, które boją się ciemności, bo jest ich więcej, niż się spodziewałem. Na końcu piszę uczciwie, kiedy bajka już nie wystarczy i trzeba poprosić o pomoc specjalistę.

W tym tekście

- Skąd się bierze strach przed ciemnością
- Jak często dzieci boją się ciemności
- Strach przed ciemnością a lęki nocne
- Jak pomóc dziecku
- Jaka bajka pomaga
- Kiedy iść do specjalisty
- Najczęstsze pytania

## Skąd się bierze strach przed ciemnością

Dr Anita Bryńska z Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pisze w Medycynie Praktycznej, że lęk przed ciemnością jest typowy dla dzieci w wieku 4–6 lat i najczęściej ustępuje w kolejnych fazach rozwoju. Polski magazyn psychologiczny „Małe Charaktery” zauważa, że pierwsze objawy pojawiają się zwykle w okolicach 3 urodzin. Psychologowie nazywają to zjawisko po imieniu.

Słownik

Lęk rozwojowy Lęk, który pojawia się u większości dzieci na określonym etapie rozwoju i zwykle słabnie wraz z nim. Strach przed ciemnością jest jego typowym przykładem.

Dlaczego akurat w tym wieku? Przedszkolak ma już bogatą wyobraźnię, ale nie zawsze potrafi oddzielić ją od rzeczywistości. Izraelscy badacze Jonathan Kushnir i Avi Sadeh porównali 80 dzieci w wieku 4–6 lat z silnymi nocnymi lękami z rówieśnikami bez takich lęków. Dzieci, które bały się nocy, częściej myliły to, co wymyślone, z tym, co może zdarzyć się naprawdę. Szlafrok na drzwiach, który w dzień jest szlafrokiem, po zgaszeniu światła ma ramiona i może się poruszyć. Dorosły wie, że to niemożliwe. Czterolatek dopiero się tego uczy.

### Co podsuwa dziecku strachy

Drugą część odpowiedzi przynosi badanie Petera Murisa i współpracowników z Uniwersytetu w Maastricht. Pytali dzieci, skąd ich zdaniem wziął się ich nocny lęk. Prawie 80% wskazało to, co badacze nazywają negatywną informacją, czyli coś, co usłyszało lub zobaczyło. W domowych warunkach może to być opowieść starszego kuzyna, scena z filmu albo podsłuchana rozmowa dorosłych o włamaniu. Własne złe doświadczenie i naśladowanie kogoś, kto się boi, padały znacznie rzadziej.

Ten wynik ma praktyczne znaczenie. Skoro większość strachów przychodzi do dziecka „z zewnątrz”, to rodzic ma wpływ na to, co dziecko ogląda i słyszy przed snem. I skoro strach rodzi się z opowieści, to inna opowieść może pomóc go rozbroić. Do tego wrócę w dalszej części.

## Jak często dzieci boją się ciemności

Jeśli Twoje dziecko woła po zgaszeniu światła, jesteś w bardzo licznym gronie. W badaniu Murisa wzięło udział 176 dzieci w wieku od 4 do 12 lat, uczniów zwykłych szkół, bez żadnej diagnozy. Nocne lęki zgłosiło 73,3% z nich. Co ciekawe, z wiekiem lęki wcale szybko nie znikały: były częste u dzieci 4–6-letnich, jeszcze częstsze w grupie 7–9 lat i utrzymywały się na podobnym poziomie u 10–12-latków.

Podobny obraz dało badanie zespołu Joanne Gordon z 2007 roku, w którym rozmawiano z 511 uczniami w wieku 8–16 lat. Nocne lęki opisało 64,2% badanych, przy czym wyraźnie częściej młodsze dzieci niż nastolatki.

W liczbach

73,3%

dzieci w wieku 4–12 lat zgłosiło nocne lęki

64,2%

uczniów w wieku 8–16 lat opisało nocne lęki

79,4%

młodszych dzieci w badaniu z 2007 roku miało nocne lęki

48,8%

nastolatków w tym samym badaniu miało nocne lęki

Źródło: P. Muris i in., „Behaviour Research and Therapy” 2001 (dzieci 4–12 lat); J. Gordon i in., „Behaviour Research and Therapy” 2007 (uczniowie 8–16 lat)

### Zmienia się treść strachu

Przedszkolak boi się potwora w szafie, starsze dziecko częściej czegoś, co mogłoby zdarzyć się naprawdę. W badaniu z 2007 roku najczęściej wymienianym nocnym lękiem był strach przed włamywaczem. To dobra wskazówka dla rodzica: zapewnienie, że „potworów nie ma”, działa na czterolatka, ale ośmiolatkowi, który boi się złodzieja, potrzebna jest inna rozmowa, o zamkniętych drzwiach i o tym, kto w domu czuwa.

### Rodzice wiedzą mniej, niż myślą

Najbardziej zaskoczyło mnie inne spostrzeżenie Murisa. Gdy porównał odpowiedzi dzieci i rodziców, okazało się, że rodzice wyraźnie nie doszacowali, jak często ich dzieci boją się w nocy. Dziecko nie zawsze mówi o strachu wprost. Czasem prosi o jeszcze jedną szklankę wody, o uchylenie drzwi albo o „tylko jedną bajkę”. Warto czytać te prośby jako możliwy sygnał, a nie wyłącznie jako grę na zwłokę.

## Strach przed ciemnością a lęki nocne i koszmary

Te trzy zjawiska często wrzuca się do jednego worka, a każde wymaga innej reakcji. Strach przed ciemnością pojawia się, zanim dziecko zaśnie: dziecko jest przytomne, wie, czego się boi, i potrafi o tym opowiedzieć. Koszmar to zły sen, po którym dziecko budzi się wystraszone. Lęki nocne, nazywane też z łaciny _pavor nocturnus_, wyglądają dramatycznie, bo dziecko krzyczy i rzuca się w łóżku, ale w rzeczywistości wciąż śpi.

Amerykańska Akademia Pediatrii wyjaśnia, że koszmary pojawiają się zwykle w drugiej części nocy, kiedy sny są najintensywniejsze. Lęki nocne zdarzają się w najgłębszej fazie snu, czyli najczęściej w pierwszej części nocy, a rano dziecko ich nie pamięta. Dlatego w czasie lęku nocnego nie należy na siłę budzić dziecka. Wystarczy pilnować, żeby nic mu się nie stało.

- | Strach przed ciemnością | Lęki nocne (pavor nocturnus)
- Kiedy się pojawia | wieczorem, przed zaśnięciem albo po przebudzeniu | w najgłębszym śnie, zwykle w pierwszej części nocy
- Stan dziecka | przytomne, wie, czego się boi | śpi, choć krzyczy i rzuca się w łóżku
- Pamięć | pamięta i potrafi opowiedzieć | rano niczego nie pamięta
- Co robić | wysłuchać, być blisko, oswajać po kawałku | nie budzić na siłę, pilnować bezpieczeństwa
- Komu o tym powiedzieć | psychologowi, gdy lęk jest silny i nie mija | pediatrze, gdy epizody się powtarzają

Ten tekst dotyczy głównie pierwszej kolumny, czyli strachu, który dziecko przeżywa na jawie. Z nim rodzic może pracować w dzień i wieczorem: rozmową, zabawą i opowieścią. Jeśli jednak dziecko regularnie krzyczy przez sen i niczego nie pamięta, opisz to pediatrze. To inny mechanizm i inna rozmowa.

## Jak pomóc dziecku, które boi się ciemności

Zalecenia szpitala dziecięcego w Seattle, polskich psychologów i autorów badań układają się w kilka prostych zasad. Żadna z nich nie wymaga specjalnych narzędzi, za to każda wymaga cierpliwości.

### Wysłuchaj, zanim zaczniesz uspokajać

Pierwszy krok to zapytać, czego dokładnie dziecko się boi, i potraktować odpowiedź poważnie. Lekarze z Seattle Children's przypominają, że strach, który dorosłemu wydaje się śmieszny, dla dziecka jest całkiem prawdziwy. Zdanie „rozumiem, że się boisz, jestem obok i pilnuję, żebyś był bezpieczny” robi więcej niż „przecież nic tu nie ma”. To drugie zdanie jest prawdą dla dorosłego, ale dziecku mówi głównie tyle, że jego uczucie jest nie na miejscu.

### Lampka tak, jeśli nie przeszkadza w zasypianiu

Rodzice często pytają, czy lampka nocna nie utrwala lęku. Dr Bryńska odpowiada, że decyzję o zostawieniu małej lampki należy pozostawić rodzicom. Seattle Children's dodaje jeden warunek: lampka jest w porządku, dopóki nie przeszkadza dziecku zasnąć. W praktyce sprawdza się słabe, ciepłe światło, które pozwala zobaczyć, że szafa jest szafą, a nie rozświetla całego pokoju.

### Pluszak, który potrzebuje opieki

Jedno z najciekawszych badań w tej dziedzinie wykorzystało zwykłą maskotkę. Kushnir i Sadeh podzielili 104 dzieci w wieku 4–6 lat z silnymi nocnymi lękami na dwie grupy. Wszystkie dostały pluszowego pieska. Części powiedziano, że piesek jest trochę smutny i przestraszony, więc potrzebuje ich opieki w nocy, a pozostałym, że piesek będzie ich chronił. Obie wersje podobnie zmniejszyły nocne lęki, a efekt utrzymywał się jeszcze 6 miesięcy po rozpoczęciu badania. Wieczorem możesz więc dać dziecku zadanie: to ono pilnuje, żeby misiowi nie było smutno w ciemności.

### Oswajajcie ciemność za dnia i w zabawie

Ciemność łatwiej polubić, kiedy kojarzy się z zabawą, a nie wyłącznie z chwilą rozstania przed snem. „Małe Charaktery” polecają zabawy w półmroku. W hiszpańskim badaniu, o którym piszę niżej, dzieci najbardziej lubiły robienie cieni zwierząt na ścianie i szukanie drugiej osoby z zawiązanymi oczami. Do tego dochodzą rzeczy codzienne: latarka pod kocem, poszukiwanie skarbów w ciemnym korytarzu, wieczorne liczenie gwiazd za oknem.

### Ten sam wieczór co dzień

Przewidywalny wieczór daje dziecku poczucie kontroli: wie, co będzie po kąpieli, po bajce i po przytuleniu. O samym rytuale zasypiania i o tym, jak włączyć w niego opowieść do słuchania, piszę szerzej we wpisie [Słuchowiska dla dzieci na dobranoc — jak usypiać opowieścią](https://twojalegenda.pl/blog/sluchowiska-na-dobranoc). Tutaj dodam tylko jedno: obietnica, że zajrzysz do pokoju za chwilę, działa, jeśli naprawdę zajrzysz. Dziecko, które sprawdziło, że rodzic wraca, łatwiej zostaje samo. Dla najmłodszych przygotowaliśmy motyw [Dobranoc, maluszku](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/dobranoc-maluszku), czyli wieczorny rytuał opowiedziany krok po kroku, z refrenem, który dziecko szybko zna na pamięć i może mówić razem z Tobą.

## Czego unikać, kiedy dziecko boi się nocy

Większość błędów wynika z dobrych intencji i ze zmęczenia. Jest późno, dorosły chce wreszcie usiąść, a dziecko woła po raz kolejny. Mimo to kilka reakcji lepiej odłożyć na bok.

- **Zawstydzanie i porównywanie.** „Duży chłopak, a boi się ciemności” albo „Zosia z przedszkola już się nie boi” nie zmniejsza lęku, tylko uczy dziecko, żeby o nim nie mówiło. „Małe Charaktery” wymieniają oba te zachowania wśród rzeczy, których należy się wystrzegać.

- **Straszenie dla żartu.** Skoro prawie 80% dzieci z badania Murisa łączyło swój lęk z czymś usłyszanym lub zobaczonym, to żart o „wilku spod łóżka” może stać się początkiem prawdziwego strachu.

- **Straszne treści przed snem.** Seattle Children's zaleca unikanie przerażających programów, filmów i opowieści wieczorem. Dotyczy to także wiadomości oglądanych przez dorosłych, kiedy dziecko bawi się obok.

- **Zachęcanie do wychodzenia z łóżka.** Te same zalecenia radzą, żeby nie przenosić rozwiązania problemu poza łóżko dziecka. Lepiej przyjść do pokoju, uspokoić i wyjść, niż co wieczór zabierać dziecko do sypialni rodziców.

- **Zostawianie dziecka samego w chwili silnego lęku.** Oswajanie polega na małych krokach, a nie na rzuceniu na głęboką wodę.

Ten ostatni punkt dotyka przekonania, które wciąż słyszę od starszego pokolenia.

Mit

Dziecko trzeba zahartować: zgasić światło, zamknąć drzwi i przeczekać płacz, aż się przyzwyczai.

Fakt

Specjaliści oswajają lęk stopniowo, od sytuacji najmniej do najbardziej przerażającej, a lekarze ze szpitala dziecięcego w Seattle przypominają, żeby strachu dziecka nie lekceważyć ani nie wyśmiewać.

Dr Bryńska opisuje, co robią specjaliści, gdy lęk się przedłuża: stosują techniki behawioralne, w tym systematyczną desensytyzację, czyli stopniowe oswajanie od sytuacji najmniej do najbardziej przerażającej. Kolejność tych kroków ustala się razem z psychologiem. W domu można przenieść z tego jedną zasadę: zmiany wprowadzamy po kawałku. Najpierw drzwi uchylone szerzej, potem węższa szpara, potem lampka słabsza o jeden stopień. Każdy mały sukces warto nazwać i docenić.

## Jaka bajka pomaga na strach przed ciemnością

Bajki od zawsze pomagały dzieciom nazwać to, czego się boją. Psychologowie sprawdzają to także w kontrolowanych badaniach, a czytanie dziecku książki z myślą o jego trudności ma swoją nazwę: biblioterapia. Przy strachu przed ciemnością wyniki są obiecujące.

### Co pokazały badania

W 2015 roku amerykański zespół Krystal Lewis opisał 9 dzieci w wieku 5–7 lat, których lęk przed ciemnością był na tyle silny, że spełniał kryteria fobii. Przez 4 tygodnie rodzice czytali im książkę „Uncle Lightfoot, Flip That Switch” i wykonywali z nimi zaproponowane w niej ćwiczenia. Po zakończeniu u ośmiorga z dziewięciorga dzieci poziom lęku spadł na tyle, że badacze uznali zmianę za klinicznie znaczącą, a rodzice zauważyli, że dzieci częściej przesypiają noc we własnym łóżku. Autorzy zastrzegają, że to wstępny wynik na małej grupie i potrzebne są kolejne badania.

Kolejne właśnie się pojawiają. W 2026 roku „European Journal of Pediatrics” opublikował wyniki hiszpańskiego badania z udziałem 38 dzieci w wieku 4–8 lat. Część z nich trafiła do grupy czekającej na swoją kolej, a pozostałe przez 4–5 tygodni poznawały z rodzicami rozszerzoną, hiszpańską wersję tej samej książki, liczącej 22 rozdziały i 18 gier. Wśród zadań było stopniowe oswajanie ciemności w codziennych sytuacjach: sen we własnym łóżku, przejście po ciemku do łazienki, kilka minut leżenia przy zgaszonym świetle. W grupie z książką spadł lęk i poprawiło się nocne zachowanie dzieci, w grupie kontrolnej nie. Badacze podkreślają rolę rodzica, który prowadzi całe ćwiczenie w domu.

### Po czym poznać dobrą bajkę o ciemności

Z tych badań i z zasad bajkoterapii wynika kilka cech, na które warto patrzeć przy wyborze książki:

- **Bohater w wieku dziecka**, który boi się tego samego co słuchacz, a nie dzielny rycerz, któremu strach jest obcy.

- **Strach nie znika w jedną noc.** Bohater oswaja ciemność krokami, a dziecko widzi, jak każdy krok wygląda.

- **Ciemność staje się zwyczajna.** Cień okazuje się płaszczem, a szelest kotem na schodach. Dobra bajka nie twierdzi, że ciemności nie ma, tylko pokazuje, co w niej naprawdę jest.

- **Dorosły jest blisko.** Bohater może poprosić o pomoc, a to, że powiedział o strachu, opłaca mu się w fabule.

- **Spokojny koniec.** Ostatnie strony mają wyciszać, a nie zostawiać napięcie na noc.

Szerzej o tym, czym różni się bajka, która czegoś uczy, od bajki, która tylko poucza, piszę w tekście [Mądre bajki do słuchania — po czym poznać, że bajka czegoś uczy](https://twojalegenda.pl/blog/madre-bajki-do-sluchania). Równie ważny jak wybór książki jest sposób, w jaki z niej korzystacie.

Krok po kroku

- **Czytajcie wcześniej niż przed snem** Pierwsze czytanie bajki o ciemności niech odbędzie się po południu, bez wieczornego napięcia.
- **Rozmawiajcie o bohaterze** Zapytaj, czego bał się bohater i co mu pomogło. Dziecku łatwiej mówić o kimś niż o sobie.
- **Zróbcie to, co bohater** Latarka pod kocem, cienie zwierząt na ścianie, wyprawa po ciemnym korytarzu — w zabawie, razem.
- **Jeden mały krok wieczorem** Węższa szpara w drzwiach albo słabsza lampka. Jedna zmiana naraz, nie wszystkie od razu.
- **Nazwijcie sukces i wracajcie do historii** Doceń każdy krok, a bajkę czytajcie tyle razy, ile dziecko zechce.

## Bajka o ciemności, w której bohaterem jest Twoje dziecko

Pierwsza cecha z listy, czyli bohater podobny do słuchacza, ma swoją najmocniejszą wersję: bohaterem jest samo dziecko. Ma jego imię, jego twarz, jego pokój i jego pluszaka. Wtedy dziecko nie musi się zastanawiać, czy historia jest o nim. Widzi siebie, jak siedzi z latarką na korytarzu i odkrywa, że skrzypienie dochodzi z kaloryfera.

Z myślą o takich wieczorach napisaliśmy motyw [Noc bez lampki](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/noc-bez-lampki). Bohater spędza w nim pierwszą noc bez zapalonego światła i przekonuje się, że ciemność ma własne, spokojne życie: cienie zamieniają się w zwyczajne rzeczy, a za oknem jest ogród, nie zagrożenie. W formularzu odpowiadasz na pytanie, co dzieje się u Was wieczorem, więc w historii mogą pojawić się Wasze prawdziwe zwyczaje, imię kota i nazwa ulubionej przytulanki.

Jeśli dziecko boi się czegoś bardziej konkretnego, na przykład burzy, psa sąsiadów albo potwora, który mieszka w szafie, lepiej sprawdzi się motyw [Pokonaj swój strach](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/pokonaj-swoj-strach). Tu pytanie w formularzu brzmi: „Czego dokładnie się boi?”. Strach w tej historii nie znika za dotknięciem różdżki, tylko przestaje rządzić, bo bohater uczy się z nim postępować.

Bajki na wieczorne strachy

[ 🌙 **Noc bez lampki** Dla dziecka, które nie zasypia bez światła. Ciemność zamienia się w coś zwyczajnego. ](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/noc-bez-lampki)[ 🦁 **Pokonaj swój strach** Historia szyta pod konkretny lęk — ciemność, psa, wodę albo zastrzyk. Strach nie znika, ale przestaje rządzić. ](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/pokonaj-swoj-strach)[ 🌛 **Dobranoc, maluszku** Powtarzalny rytuał na dobranoc, z refrenem, który dziecko szybko zna na pamięć. ](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka/dobranoc-maluszku)

Przy pisaniu bajek o lękach pilnujemy tego samego, o czym była mowa wyżej. Bohater nie rozwiązuje problemu samotną nocną wyprawą ani ucieczką z domu, bo dziecko, które słyszy w historii własne imię, traktuje ją jak wzór. Napięcie budujemy z rzeczy codziennych, a kiedy bohater ma kłopot, mówi o nim dorosłemu. Gotowa książka ma twardą oprawę w formacie 21 × 21 cm i 24 strony, a całość oglądasz w podglądzie i poprawiasz, zanim trafi do druku.

Wszystkie motywy o oswajaniu lęków, także przed wizytą u lekarza, znajdziesz na stronie tematu [Oswajanie lęków](https://twojalegenda.pl/temat/oswajanie). W tej samej serii poradników piszę o innych trudnych emocjach i momentach: [Złość u dziecka — jak rozmawiać o emocjach i jaka bajka pomaga](https://twojalegenda.pl/blog/bajka-o-zlosci-dla-dzieci) oraz Jak odstawić smoczek — kiedy i jak to zrobić bez łez. Osobno opisujemy też dwie zmiany, które budzą niepokój u wielu dzieci: Przeprowadzka z dzieckiem — jak przygotować malucha na nowy dom i Jak przygotować dziecko do wizyty u lekarza — bez straszenia i bez łez.

Jedno zastrzeżenie: bajka, nawet najlepiej dopasowana, oswaja lęk i daje pretekst do rozmowy, ale nie leczy zaburzeń lękowych. O tym, kiedy przyda się specjalista, piszę w następnej części.

## Kiedy iść z dzieckiem do specjalisty

Autorzy badania z 2015 roku piszą wprost, że nocne lęki są normalną częścią rozwoju i u większości dzieci przemijają. Badanie Murisa przypomina jednak, że nie u wszystkich: u około 10% dzieci nocne lęki wiązały się z co najmniej jednym zaburzeniem lękowym. To nie powód do niepokoju u każdego rodzica, ale dobry powód, żeby obserwować, czy strach się zmienia.

Seattle Children's radzi rozważyć konsultację psychologiczną, jeśli lęki trwają mimo starań, są bardzo silne albo pojawiają się także w ciągu dnia. Dr Bryńska wskazuje psychologa jako osobę, która pomoże ułożyć plan stopniowego oswajania, gdy problem się przedłuża.

Kiedy porozmawiać z psychologiem

- Strach nie słabnie mimo tygodni spokojnego oswajania.
- Lęk jest bardzo silny: dziecko długo nie daje się uspokoić.
- Strach pojawia się także w ciągu dnia, a nie wyłącznie wieczorem.
- Dziecko zaczyna unikać sytuacji, które wcześniej były zwyczajne.
- Do strachu dołączają powtarzające się problemy ze snem — wtedy porozmawiaj też z pediatrą.

W Polsce pierwszym krokiem może być publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Jak wyjaśnia Ministerstwo Edukacji Narodowej, poradnie pomagają dzieciom od momentu urodzenia, pomoc jest dobrowolna i bezpłatna, a diagnoza odbywa się na wniosek rodzica, bez skierowania. Warto też opowiedzieć o nocach dziecka pediatrze, zwłaszcza jeśli do strachu dołączają problemy ze snem, lęki nocne albo wyraźne zmiany zachowania.

Prośba o pomoc nie znaczy, że coś zaniedbałeś. Silny lęk potrafi utrwalić się mimo najlepszych starań, a psycholog ma narzędzia, których rodzic w domu nie ma. Bajka może wtedy towarzyszyć terapii, ale nie powinna jej zastępować.

## Najczęstsze pytania o strach przed ciemnością u dziecka

**W jakim wieku dzieci boją się ciemności?**
Lęk przed ciemnością jest typowy dla dzieci w wieku 4–6 lat, a pierwsze objawy często pojawiają się w okolicach 3 urodzin. Nocne lęki zdarzają się też starszym dzieciom, choć zwykle dotyczą wtedy bardziej realnych zagrożeń, na przykład włamywacza.

**Czy strach przed ciemnością u dziecka to powód do niepokoju?**
Zwykle nie, to lęk rozwojowy, który u większości dzieci przemija. Konsultacja z psychologiem ma sens, gdy strach jest bardzo silny, trwa mimo starań albo pojawia się także w ciągu dnia.

**Czy zostawiać dziecku lampkę na noc?**
Decyzja należy do rodziców. Lampka jest w porządku, dopóki nie przeszkadza dziecku zasnąć, dlatego najlepiej sprawdza się słabe, ciepłe światło.

**Czym strach przed ciemnością różni się od lęków nocnych?**
Strach przed ciemnością dziecko przeżywa na jawie i potrafi o nim opowiedzieć. Lęki nocne zdarzają się w głębokim śnie, zwykle w pierwszej części nocy, i rano dziecko ich nie pamięta.

**Czy bajka może pomóc dziecku, które boi się ciemności?**
Tak, badania nad czytaniem dzieciom książek o oswajaniu ciemności dają obiecujące wyniki, zwłaszcza gdy rodzic łączy lekturę z zabawą i małymi krokami. Bajka nie zastępuje jednak pomocy psychologa, gdy lęk jest silny.

**Gdzie szukać pomocy, jeśli lęk nie mija?**
Pierwszym krokiem może być publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna: pomaga dzieciom od urodzenia, bezpłatnie i bez skierowania. Warto też opowiedzieć o problemie pediatrze.

Strach przed ciemnością to zwykle etap, przez który dziecko przechodzi, i dobrze, jeśli nie przechodzi przez niego samo. Rodzic, który słucha, nie wyśmiewa i oswaja noc po kawałku, uczy czegoś więcej niż zasypiania przy zgaszonym świetle. Uczy, że o strachu można powiedzieć i że wtedy robi się mniejszy. A opowieść, w której to samo przeżywa bohater o imieniu Twojego dziecka, bywa najprostszym sposobem, żeby zacząć tę rozmowę.

### Noc bez lampki — bajka z Twoim dzieckiem w roli głównej

Bohater z twarzą Twojego dziecka spędza pierwszą noc bez zapalonego światła i odkrywa, że ciemność ma własne, spokojne życie. Twarda oprawa, podgląd przed drukiem.

**150 zł**

[Zobacz bajkę](https://twojalegenda.pl/produkt/ksiazka)

## Źródła

- [Medycyna Praktyczna, 5000 pytań z pediatrii — dr n. med. Anita Bryńska (Klinika Psychiatrii Wieku Rozwojowego WUM): Małe dziecko boi się ciemności…](https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.15.5.3.)
- [Małe Charaktery — Agata Bator-Mysłek, Jak wesprzeć dziecko, które boi się ciemności?](https://www.malecharaktery.pl/artykul/jak-wesprzec-dziecko-ktore-boi-sie-ciemnosci)
- [P. Muris i in., Children's nighttime fears: parent–child ratings of frequency, content, origins, coping behaviors and severity, „Behaviour Research and Therapy” 2001](https://europepmc.org/article/MED/11125721)
- [J. Gordon, N. King, E. Gullone i in., Nighttime fears of children and adolescents: frequency, content, severity, harm expectations, disclosure, and coping behaviours, „Behaviour Research and Therapy” 2007](https://europepmc.org/article/MED/17490610)
- [J. Kushnir, A. Sadeh, Nighttime fears and fantasy-reality differentiation in preschool children, „Child Psychiatry and Human Development” 2013](https://europepmc.org/article/MED/22760490)
- [J. Kushnir, A. Sadeh, Assessment of brief interventions for nighttime fears in preschool children, „European Journal of Pediatrics” 2012](https://europepmc.org/article/MED/21594575)
- [K. M. Lewis i in., Treating nighttime fears in young children with bibliotherapy: evaluating anxiety symptoms and monitoring behavior change, „Journal of Anxiety Disorders” 2015](https://europepmc.org/article/MED/25638438)
- [Efficacy of bibliotherapy combined with games to reduce fear of the dark in young children: results from a clinical trial, „European Journal of Pediatrics” 2026](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13095977/)
- [Seattle Children's Hospital — Nighttime Fears](https://www.seattlechildrens.org/pe/sleep-medicine/nighttime-fears/)
- [HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics) — Nightmares, Night Terrors & Sleepwalking in Children](https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/preschool/Pages/Nightmares-and-Night-Terrors.aspx)
- [Ministerstwo Edukacji Narodowej (gov.pl) — Poradnictwo psychologiczno-pedagogiczne](https://www.gov.pl/web/edukacja/poradnictwo-psychologiczno-pedagogiczne)
